رپ فارسی

          حتماً خیلی از شما تا امروز کلمه ی "رپ" رو شنیدین. حدود شش ساله که این سبک توی کشور ما هم به طور جدی پا گرفته. با توجه به این که طرفداری از رپ و یا مخالفت با اون، هر دو نیازمند شناخت هستند، در این باره مطلبی آماده کردم که حاصل علاقه ی من نسبت به رپ و تلاش و مطالعه ی فراوانم در این باره ست. امیدوارم این پست بتونه "پرشین رپ" رو به همه بشناسونه.

          معنی لغوی رپ

          در لغتنامه ی انگلیسی به فارسی، این کلمه معنی "صدای دقّ الباب (تق)، سرزنش سخت، ضربت تند و سریع" می ده. اما بعضی ها هم معتقدند لغتRAP  مخفّفRhythm And Poetry هست که معنی "ریتم و شعر" رو می ده. 

 

          رپ چیست؟

          خیلی ها تفاوت خاصی بین رپ و "هیپ هاپ" قائل نشده اند و در واقع اون ها رو یکی دونستند. -به خاطر این که نتونستن از هم تفکیکش کنند.- امّا باید بدونیم که هیپ هاپ یک سبک زندگیه و رپ فقط جزء کوچکی از سبک هیپ هاپه و در واقع زیرمجموعه ی اون به حساب میاد.

          آغاز هیپ هاپ

          هیپ هاپ جوششی بود از سوی سیاه پوستان؛ جوششی که در اثر شرایط سخت زندگی آغاز شد. در اواسط دهه ی شصت میلادی عدّه ای از سیاهپوستان آمریکا در اثر فشار شدید فقر و نژادپرستی دست به یک نوآوری زدند. به این ترتیب که با صدای ضربات دست و پا و بشکن و صدای ضربه ی وسایلی مثل ظروف غذا یه آهنگ ساده رو اجرا می‌کردن و یک ‌نفرشون هم شروع به خوندن و اعتراض می‌کرد. این موزیکِ ساده، یک سیکل^۱کلّی بود که پشت سر هم انجام می شد. این سادگی همچنان در رپ وجود داره؛ یعنی به طور کلی در رپ یک سیکل پشت سر هم تکرار می شه و با کمی پیشرفت یک مقداری تغییر می کنه. در اصطلاح موزیک به این چرخه،(looP) یا حلقه می گن.

 

 

          اجزای اصلی هیپ هاپ

          سبک Hip Hop شامل چهار بخش اساسیه:

         -DJ: آهنگسازی

    در اینجا به معنی خوندن شعر رپ (رپ کردن^)۳:MC-         

رقص بریک  :Break Dance-         

     دیوارنویسی^۴:Graffiti-         

          تولّد رپ فارسی

          اولین جرقه رو گروه سندی زد. در اوایل دهه ی نود میلادی بود که آهنگ "دختر حاجی الماس" بیرون اومد و بعد از اون هم آهنگهایی مثل "پری" و "تلویزیون" که در اون زمان واقعاً کارهای بکری بودند. البته سبک این گروه رپ نبود و دامنه ی کارشون هم وسیع تر از مشکلات اجتماعی بود، اما به هر حال سندی "اعتراض" رو وارد موزیک ایرانی کرد؛ اون هم با سبکی که واقعاً در اون زمان برای جوونها جذّابیت داشت. آهنگ "تلویزیون" اعتراضی بود نسبت به کمبود تفریح در اون زمان، برنامه های ضعیف تلویزیون، سانسورهای بیش از حد فیلمهای خارجی و. . .

          خراب شه، جایی نیست واسه گشت و گذار

          خستگیتو در کنی بعد یه هفته کار

          اماکن تفریح که زیر صفره

          تو می مونی و تلوزیون و چند تا کانال

          تا روشن کنی پاش بشینی

          باز دوبازه فیلمای تکراری رو می بینی. . .

آهنگ "تلویزیون" از آلبوم "تق" - اثر گروه سندی در سال ۲۰۰۴

          بعد از سندی، "دیو" هم در خارج از کشور آهنگهایی رو بیرون داد که همگی سیاسی بودند و نه اجتماعی. دیو نسبت به افزایش روزافزون معتادان و زندانیان سیاسی، اعتراض می کرد و می گفت: «ما می خوایم دوباره شیر و خورشید رو توی پرچممون بنشونیم.»

 

         اولین آلبوم رپ فارسی

          در سال ۱۳۷۹ "شاهکار بینش پژوه" اولّین آلبوم رپ فارسی رو با عنوان "اسکناس" آماده ی انتشار کرد که شامل چهار آهنگ بود. این آلبوم پس از چهار سال انتظار ( یعنی در سال ۱۳۸۳) از سوی وزارت ارشاد مجوز پخش گرفت که البته مدّتها قبل از صدور مجوز، به طور زیرزمینی وارد بازار شده و دست به دست میان جوانان ایرانی گشته و استقبال بسیار خوبی هم ازش شده بود. شاهکار در این باره بهBBC گفته که «چون آلبوم سالها در استودیو و در انتظار مجوز بوده، از همونجا به سرقت رفته و به بیرون درز کرده.» انتشار این آلبوم و مهم تر از اون مجوّز گرفتنش در اون زمان سر و صدای زیادی به پا کرد و حتّی روزنامه یDaily Telegraph لندن در این باره گزارشی چاپ کرد به همراه عکسی از شاهکار؛ با همون تیپ رسمی همیشگیش: کت و شلوار، پاپیون و سیگار برگ.

 

           

 شاهکار بینش پژوه          

        توانا بود هر که دارا بود

                                  زثَروت دل پیر برنا بود        

        پر قو بود پول را رختخواب

        هنر، رختخوابش مقوّا بود

        همه سهم استاد دانشکده

         پشیزی حقوق و مزایا بود*

         فغان، سهم مردم ز نان و لباس 

از آن سوی ویترین، تماشا بود. . .          

 

          محبوبترین آهنگ آلبوم، "اسکناس" بود:          

          سکّه و پول و اسکناس

          چاره ی کار آدماس

          خونه ات کجاس، ماشینت چیه؟

          فهم و شعور، بادِ هواس

آهنگ اسکناس از آلبوم اسکناس - اثر شاهکار بینش پژوه در سال ۱۳79

          امّا فردی به نام شایان با لقب "بدنام" اولین نفری بود که به طور جدی کار رپ خونی رو در ایران آغاز کرد و بعد از خوندن ده - پونزده تا آهنگ، کنار رفت. آهنگ "می گیرم کام" جزو بهترین کارهای شایانه و توی تکستش رد مشکلات اوایل انقلاب و کمبودهای جوانان ایرانی در دهه ی شصت و هفتاد، محسوسه: 

          تمومِ چیزایی که یادم میاد از زمان بچّگی

          آژیر خطر و فرار و سختی

          بوی تل تو خونه و دعواهای خونوادگی

          کتک خوردن تو مدرسه به‌خاطر شلوارِ لی

          وضعیت خراب مالی

          ریختن ِ کلان^۵ تو خونه امون، روز تولدم برای مهمونی

          دوری از کسایی که دوسشون داشتم

          چون اونا از ایرون شده بودن فراری

          صف‌های بلندِ شیر و روغنِ کوپنی

          در عین حال، آقازاده‌های مایه‌دار، سوار بنز و کادیلاک و فراری

          سربازای مفقودالأثر و شهید تو جنگ تحمیلی. . .

بخشی از آهنگ "می گیرم کام" - شایان

          به این ترتیب در حدود شش سال پیش جریان رپ خونی توی ایران شکل جدی به خود گرفت و کسانی مانند "ابلیس"، "هیچ کس"، "امزیپر"، "هژیر"، "آیس هیل(ice hill)" و "دویل(devil)"، "طیّب"، "پانی"، "فلاکت" و "تهی" به عنوان اولین ها کارشون رو آغاز کردند. در همون سال ها چند تا گروه رپر هم تشکیل شدند که معروفترینشون گروه "زدبازی"، "۰۲۱"و "۰۵۱" بودند.^۶ گروه ۰۲۱ متشکل از اولین و معروفترین رپرهای تهران بود و ۰۵۱ هم متعلّق به رپرهای مشهد به سردستگی ابلیس. در خارج از کشور هم یک رپر ایرانی الاصل به نام ریویل (Reveal) با سفر به تهران، رپ فارسی رو شناخت و با خوندن تکست های انگلیسی در آهنگهای های "هیچ کس"، وارد جریان "پرشین رپ" یا همون "رپ فارسی" شد.  ورود ریویل به جمع رپرهای ایرانی که با انتقال متقابل تجربیات توأم بود، کمک زیادی به پیشرفت رپ فارسی کرد.

 

                                                                

                                                               تهران- خیابان پاتریس - جنب اداره ی گذرنامه - ۱۳/۷/ ۱۳۸۶ (این عکس رو خودم گرفتم)۰  

 

          با گذشت چند سال از شروع جریان رپ فارسی، امروز تعداد رپرها در ایران با سرعت چشمگیری افزایش یافته و در این بین بسیاری از نوجوان و جوانان با ر‌ؤیای شناخته شدن و حتّی ثروتمندی، وارد این عرصه شدند و با مقداری پول و شاید هم استعداد، جلو اومدند.

           اما موفقترین چهره ی جدید رپ فارسی بدون شک "یاس" هستش. پدیده ای که با تکست های اجتماعی و بیت های فوق العاده، خیلی زود بالا اومد و خودش رو به عنوان یکی از بزرگان رپ فارس تثبیت کرد. در این بین دخترهای رپ خون رو هم نمی شه نادیده گرفت. هر چند تعدادشون خیلی کمتر از رپرهای مَرده، اما پیشرفت سریع و  محسوسی داشته اند. مهمترین عامل پیشرفتشون هم بعد از کیفیت نسبتآ خوب بیت^۷ ها، اینه که برخلاف بعضی از رپرهای جدید، در آهنگهاشون از الفاظ رکیک استفاده نمی کنند. - هر چند به نظر خود من فحش جزو لاینفک رپ هست. البته به جا و به اندازه. -  از معروفترین رپرهای دختر هم می شه "پانی"، "سالومه"، "مانا"، آیسان،"Miss Dee"، و گروه fs (فریناز و سوگند)" رو نام برد.

         

         "یاس" و "فریناز" - در حال اجرای کنسرت در نیویورک        

 

           در آخر هم چند تا از بهترین آهنگهای رپ فارسی رو به انتخاب خودم بهتون معرفی می کنم:

          - آهنگ "تلویزیون" از "سندی"

          -  آهنگ "پری" از "سندی"         

          - آهنگ "اسکناس" از "شاهکار بینش پژوه"

          - آهنگ "عشق خوانندگی" از "شاهکار بینش پژوه"

          - آهنگ "می گیرم کام" از "شایان"

                  -آهنگ "دستا بالا" از "دیو"

          - آهنگ "هدف" از "یاس"

          - آهنگ "کراوات" از "رضایا و۲afm"

          - آهنگ "پارتی" از "زدبازی"

          - آهنگ "تارخچه ی پنج ساله ی رپ فارس" از "قیامت"

          - آهنگ "بی تو نه" از یاس

          - آهنگ "نامه ای به رئیس جمهور" از "بهرام"

          - آهنگ "زهی عشق" از "یاس" به همراه "سارا نائینی". 

---

 

 

              ^۱cycle: کلمه ای فرانسوی که معادل "دور، دوره و گردش" می باشد. سیکل (دوره) در این جا یعنی این که مثلآ یک سری ضربات پشت سر هم ۱۵ - ۱۰ ثانیه رو تشکیل می ده و بعد از پایان این 1۵ - ۱۰ ثانیه دوباره همون ضربات از اول انجام می شه.

  مخفّفDisk Jockey.  در لغتنامه به معنای :"کسی است که صفحه ی موسیقی را می گذارد." :DJ^۲         البته معنی رایج امروزیش :"کسی است که آهنگ های مختلف را مجدّدآ به گونه ای هیجان انگیز، بازسازی می کند."

مخفّف Master of Ceremonies که به طور کلّی معنای "مجلس گردان" و یا "مجری مراسم" را :MC^۳            می دهد.

      Graffiti^۴: لغت گرافیتی از واژه گرافیو در زبان ایتالیایی مشتق شده است.

       ^۵کلان: مخفّف کلانتری

     ^۶اعضای گروههای ۰۲۱ و ۰۵۱، این نامها رو از روی کد تلفن شهر تهران و مشهد برداشته بودند. نام گروه زدبازی هم از روی حرف اول کلمه ی "زاخار" برداشته شده که به طور کلی معنی "رفیق" می ده.

     ^۷بیت(beat):در لغتنامه به معنای "ضربت موسیقی" هست. امّا بین رپرها به معنی "آهنگی است که رویش شعر رپ خوانده می شود."

 سه تا لغت دیگه هم هست که توی رپ کاربرد زیادی داره و بد نیست که معنی اون ها رو هم -اگر نمی دونید- بدونید

 (کِرس):همسرایی کردنchorus-        

وِرس): شعر) verse-        

      -text (تکست، تکس): موضوع و متن آهنگ  

          استفاده از مطالب این پست با ذکر منبع بلا مانع است. خواهشآ خودتون وجدان عزیز خویش رو زیر پا نذارید و دادن لینک رو از یاد نبرید. 

          برای مطالعه ی مطالب فارسی در زمینه ی رپ، می تونید روی لینک های زیر کلیک کنید:

          رپ فارسی www.gonahkar.com

          رپ چیست؟ (1) www.dizzyrocker.com

          رپ چیست؟ (2) www.dizzyrocker.com

          رپ چیست؟ (3) www.dizzyrocker.com

          بررسي ابعاد مختلف رپ www.persianrapgirl.blogfa.com

 

         

         نمونه ای از گرافیتی در ایران - کار گروه "سرواستیکا(Servastika)"

سلام! مطلب "آنچه که در مورد صفایی فراهانی هرگز نخوانده اید" که توی پیوندهای روزانه ی وبلاگ گذاشتم، مطلب جالبیه که پیشنهاد می کنم اگر اهل فوتبال هستید، حتمآ بخونیدش.

          از جنگ بر می گردی اما هیچ کس به استقبالت نمی آید. جنگی غریبانه. جنگی تنها. جنگی بی سپاه و بی سلاح. اما خدا می داند که به جنگ رفته بودی. خاک روی پیراهنت را می تکاند و نشان لیاقتی به تو می دهد. نشان لیاقتش اما مدالی نیست که بر گردنت بیاویزی. نشان لیاقت خدا تنها چند خط ساده ای است که بر پیشانیت می کشد. از جنگ بر می گردی و هر بار خطی بر خطوط پیشانی ات اضافه می شود و روزی می رسد که پیشانی ات پر از دستخط خدا می شود. آینه ها می گویند آن کس زیبا تر است که خطی بر چهره ندارد اما دروغ می گویند. دستخط خدا بر هر صفحه ای که بنشیند زیبایش می کند. جوانی بهایی است که در ازای دستخط خدا می دهیم. دستخط خدا اما بیش از اینها می ارزد. کیست که جوانی اش را به دستخط خدا نفروشد؟

منبع: بلاگ "360" یکی از دوستانم